سازمان فضايي اروپا تا پايان ماه ميلادي جاري 2 ماموريت بسيار مهم و تاريخي خود در فضا را آغاز خواهد كرد.

سازمان فضايي اروپا مي‌خواهد تلسكوپ‌هاي پلانك و هرشل را به وسيله يك موشك آريان 5 به فضا پرتاب كند. اين ماموريت از آن جهت بسيار مهم است كه نتايجي كه اين 2 تلسكوپ به زمين مخابره خواهند كرد، مي‌تواند انقلابي در تصور ما از كيهان ايجاد كند. پلانك تلسكوپي مادون‌قرمز است كه 4 برابر از رقيب آمريكايي‌اش اسپيتزر بزرگ‌تر است.

قدرت تحليل پلانك از پيامدهاي انفجار بزرگ براي همه دانشمندان رؤيايي است. دانشمندان مي‌گويند داده‌هايي كه هرشل و پلانك به زمين مخابره خواهند كرد باعث ايجاد تغييرات بنيادي در اختر فيزيك خواهد شد.

هراس در مأموريت تاريخي

انجام اين ماموريت اما با ترس و اضطراب زيادي همراه است. كاهش بودجه‌هاي فضايي سازمان انرژي فضايي در سال‌هاي اخير و چندين تجربه پرتاب ناموفق در سال‌هاي گذشته،  نگراني‌هايي را در باره اين ماموريت ايجاد كرده است.

موشك آريان كه قرار است اين 2تلسكوپ همزمان با آن پرتاب شوند تا‌كنون 2 بار هنگام پرتاب منفجر شده است و صدمات جبران‌ناپذيري به ماموريت‌هاي سازمان فضايي اروپايي وارد كرده است. اين موشك يك بار در سال 1996 و يك بار در سال 2002 هنگام پرتاب منفجر شد.

در هر دوي اين سوانح سازمان فضايي اروپايي با صرف نيم ميليارد يورو، ماموريت‌ها را دوباره برنامه‌ريزي كرد، اما با توجه به بحران مالي‌ اخير و كاهش بودجه اين سازمان، درصورتي كه آريان دوباره دچار سانحه شود و ماموريت شكست بخورد معلوم نيست كه آيا پلانك و هرشل دوباره ساخته شوند و به فضا بروند.

لغو اين ماموريت هم با توجه به يافته‌هايي كه انتظار مي‌رود از انجام آن به دست بيايد، دانش فضايي بشري را چندين سال به عقب خواهد انداخت.

همشهری آنلاین

بهتر است بدانیم:

شبکیه چشم افراد دارای سلول های مخروطی و میله ای است. سلولهای میله ای برای دیدن سحابی ها در شب حساسیت بیشتری دارند. این سلول ها روی شبکیه چشم متمرکز هستند بنابراین بهتر است بطور مستقیم به سحابی ها نگاه نکنیم بلکه از کنار به آنها نظاره کنیم. این روش به مشاهده غیر مستقیم معروف است.

اگر این سلول ها حساسیت خود را از دست بدهند پس از 30 دقیقه به حساسیت لازم می رسند. این سلول ها به نور آبی و سبز بسیار حساسند ولی به رنگ قرمز حساسیتی ندارند بنابراین برای مطالعه کتاب راهنما باید از نور قرمز استفاده کنیم تا سلولهای میله ای حساسیت بینایی خود را از دست ندهند.

برگرفته از اطلس راهنمای آسمان شب- ای. کارکسکا

ماده تاریک

ماده تاریک، در کیهان‌شناسی، به موادی در جهان هستی گفته می‌شود که از خود، نور (موج الکترومغناطیسی) نمی‌تابانند و یا حتی بازنمی‌تابانند و از همین رو، نمی‌توان آن‌ها را مستقیماً دید. ساختار و تشکیل این مواد نامشخص است، ولی اثرات گرانشی آن‌ها روی ساختارهای دیده‌شدنی مثل ستاره‌ها و کهکشان‌ها نشان می‌دهد که مادهٔ تاریک وجود دارد.

وجود مادهٔ تاریک می‌تواند برخی از مشاهدات غیرعادی نجومی را توضیح دهد؛ مثلاً رفتارهای غیرعادی در سرعت چرخشی کهکشان‌ها و برخی از تضادهایی که در نظریهٔ مهبانگ وجود دارد.

سرعت چرخشی ستاره‌ها در کهکشان‌ها از رابطه‌ای که از قوانین کپلر انتظار داریم پیروی نمی‌کند و برحسب فاصله از مرکز کهکشان ثابت است. برای توضیح این پدیده باید توزیع جرم در کهکشان به طور خطی با شعاع زیاد شود، اما این توضیح با مشاهدهٔ کهکشان‌ها در قسمت مرئی که نشان می‌دهد بیشتر جرم در ناحیه مرکزی متراکم شده است ناسازگار است. بنابراین فرض می‌شود که این جرم نایافته از مادهٔ تاریک (که آن را نمی‌بینیم) ساخته شده باشد.

پیش‌بینی‌های موجود دربارهٔ سرشت مادهٔ تاریک را می‌توان به دو گروه تقسیم کرد:

   1. اشیاء هاله‌ای پر جرم و متراکم شامل سیاهچاله‌ها، ستارگان نوترونی، کوتوله‌های سفید سوخته و یا کوتوله‌های قهوه‌ای.
   2. ذرات پرجرم با برهم‌کنش ضعیف شامل نوترینوها، تک‌قطبی‌های مغناطیسی، و سایر ذرات بنیادی خارق‌العاده که هنوز بر روی زمین مشاهده نشده‌اند.

انرژی تاریک

در کیهان‌شناسی، انرژی تاریک نوعی انرژی فرضی و شگفت‌انگیز است که سرعت انبساط جهان را می‌افزاید. انرژی تاریک رایج‌ترین راه برای توضیح‌دادن مشاهدات اخیر است که می‌گویند جهان با آهنگ رو به افزایشی (با شتاب) منبسط می‌شود. در مدل استاندارد کیهان‌شناسی حدود ۷۳٪ از جرم-انرژی جهان از انرژی تاریک ساخته شده است.

ویکی پدیا